اولين اردوي صنعت چاپ برگزار شد

چاپخانه بانك ملي، شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي، چاپ سجادي و چاپخانه‌ رايان، چاپخانه‌هايي بودند كه در حوزه چاپ و نشر و بسته‌بندي مورد بازديد قرار گرفتند. اين بازديد از صبح روز يكشنبه تا ساعت 7 عصر به طول انجاميد.

برنامه‌هاي درنظر گرفته شده براي چاپخانه بانك ملي بسيار مفصل‌تر از ديگر برنامه‌ها بود و 5 سخنراني كوتاه و بازديد از ليتوگرافي، چاپخانه و صحافي اين چاپخانه، نيمي از بازديد روز گذشته را به خود اختصاص داد.

ابتدا دكتر عليرضا پورممتاز، نويسنده و پژوهشگر چاپ درباره نوع رابطه بين صنعت چاپ و صنعت بسته‌بندي و مستقل بودن اين دو از هم صحبت كرد و رابطه آنها را بهره‌ور و بهره‌مند ذكر كرد و گفت:« بسته‌بندي نقش بهره‌ور را دارد و چاپ نقش بهره‌دهنده. چاپ امكانات و خدمات خود را به بخش بسته‌بندي عرضه مي كند تا بخش بسته بندي به تناسب نيازهاي خود از آن بهره‌برداري كند. بسته‌بندي مشتري چاپ است اگر اين رابطه به درستي درك شود برنامه‌ريزي در صنعت چاپ حداقل در بخش بسته‌بندي آسان و هدفمند مي‌شود.»

وي صنعت بسته‌بندي را صنعتي بزرگ و گسترده دانست كه به دليل نسبي بودن، حد مشخص و تعريف شده اي ندارد. پورممتاز مهمترين عامل موفقيت بسته‌بندي در بازار را مواد اوليه، فن‌آوري بسته‌بندي و ظاهر بسته عنوان كرد:« در اين‌جا چاپ به كمك بسته‌بندي آمده و بخشي از نيازهاي بسته‌بندي در امر ويژگي‌هاي ظاهري بسته را رفع مي‌كند. وي سلسله مراتب صنعت بسته‌بندي را به ترتيب، بسته اوليه يا بسته مصرف كننده، بسته ثانويه و بسته حمل و نقل يا واحد بار برشمرد و نقش صنعت چاپ را در اين مراحل مهم دانست.»

پورممتاز سپس در جايگاه صنعت چاپ در جهان امروز توسعه نقش آفريني و تاثيرگذاري ارتباطات و اطلاعات و سرعت تحولات و تغييرات را جزو روندهاي غالب دانست و گفت:« جهان امروز با غلبه بر مفاهيمي كليدي از گذشته متمايز مي‌گردد كه بعضي از آنها عبارتند از:

1.     يكپارچه سازي

2.     انبوه‌سازي

 همچنين در نگاهي كلان به سوي تجمع و يكپارچه سازي، دو جريان عمده پيش مي‌رود كه عبارتند از:

1.     جريان مواد

2.     جريان اطلاعات.»

 وي فناوري چاپ را در قالب جريان‌هاي يكپارچه‌‌اي از تحولات فناوري، تابع همان روندهايي دانست كه حاكم بر جهان امروز هستند.

وي سپس درباره بازار مصرف فناوري چاپ توضيح داد:« مخاطب فناوري چاپ در مسير روند يكپارچه سازي قابل تعريف است. هنگامي كه با توجه به روند يكپارچه‌سازي به بازار مصرف چاپ نگاه مي كنيم مصرف كنندگان آن را در قالب سه گروه كتاب، مطبوعات و تبليغات و بسته‌بندي نمي بينيم بلكه آن را ابزار پشتيباني جريان اطلاعات در وسيعترين معناي آن مي‌بينيم.

مهندس رضا نورايي، كارشناس صنعت بسته‌بندي، عضو كميته ملي استاندارد(بسته بندي) و مدير مسوول و سردبير ماهنامه صنعت بسته‌بندي نيز در ادامه، درباره جايگاه صنعت چاپ در بسته‌بندي و توسعه صادرات غيرنفتي گفت:« خوب است فعالان چاپ بسته بندي كشور، همچنين دولت بدانند كه بايد بخشي از توجه و سرمايه خود را متوجه پيشبرد صادرات غيرنفتي، آن هم از نوع صادرات كالا در بسته‌بندي اوليه يا همان بسته‌هاي مصرف كننده معطوف كنند. به دليل آن كه بخش اعظم توانايي‌هاي صنعت چاپ بسته‌بندي در بسته‌هاي مصرف كننده ظهور پيدا مي‌كند اين بخش از صنعت چاپ در بحث صادرات نه به كميت بلكه به كيفيت صادرات كالا از ايران به خارج از كشور وابسته است.

وي رابطه بين نقش چاپ در صادرات غيرنفتي را بسيار با اهميت دانست و گفت:« چاپ صنعتي بزرگ و متنوع است. با آن كه در عرصه بسته‌بندي،‌ صنعت چاپ جزيي مهم است اما در عرصه وسيع و جذاب صنعت چاپ نيز همه چيز به چاپ بسته‌بندي ختم نمي‌شود.»

 وي برخي از بازارهاي چاپ را داراي دسته‌بندي مشخص و معروفي دانست كه به تنهايي عنوان نمايشگاه‌ها و سمينارها هستند و بازارهاي روزنامه‌، مجله، كتاب، كاتالوگ و غيره را جزو آن دسته‌ها ذكر كرد. نورايي مزاياي طبقه‌بندي بازارهاي چاپ را فراهم كردن شرايط براي شناخت بازار و هدفمند كردن برنامه‌هاي توسعه در صنعت چاپ دانست و گفت:« چاپ در زمره خدمات يك موضوع قابل معامله درسطح بين‌الملل است كه در سايه هزينه تمام شده خود و مواد مصرفي آن درمقاطع زماني پي در پي بايد مورد مطالعه و بازنگري قرار گيرد.

وي مديريت را حرف اول در اين عرصه دانست و اعلام كرد كه خدمات چاپ بايد با نيازها و فضاهاي خالي سفارش دهنده و همچنين برنامه‌هاي كلان‌ او هماهنگ باشد.

نورايي حضور در تجارت جهاني را مانند حضور در جامعه دانست و گفت:« هر جامعه‌اي اخلاق اجتماعي و قوانين خود را دارد . كساني كه در محيط اجتماعي پيرامون خود موفق هستند شانس بيشتري براي موفقيت در جامعه جهاني دارند. به جاي پرداختن به مباحث بي‌نتيجه‌اي چون آسيب‌شناسي بايد هرچه سريعتر وارد عمل شد و شرايط را در عمل مورد بررس قرار داد. صنعت چاپ كشور براي توسعه حضور خود در بازارهاي جهاني بيش از هرچيز نياز به واقع بيني در اين خصوص دارد.»

سخنران بعدي مهندس رضا منصوري، مديرعامل شركت چاپ و نشر بانك ملي ايران بود كه درباره چاپ امنيتي و كاربرد آن در صنعت چاپ و بسته‌بندي صحبت كرد. وي سال تأسيس چاپخانه را در سال 1317 هجري شمسي ذكر كرد و گفت:« به تدريج اين چاپخانه به يكي از معتبرترين چاپخانه‌هاي كشور و خاورميانه تبديل شده. ساختمان جديد شركت در سال 1379 احداث و به منظور ايجاد امكان نشر كتاب و مجله، مجوز نشر را از وزارت ارشاد دريافت كرد. بنابراين نام شركت از بنگاه‌ چاپخانه به شركت چاپ و نشر بانك ملي ايران تغيير يافت.»

وي سپس به ديدگاه الگوهاي امنيتي در كالاهاي مختلف اشاره كرد و گسترش دامنه ايمني در فرآيند چاپ و بسته‌بندي را به دليل مشابه سازي محصولات مختلف با ويژگي‌هاي خاص كمي و كيفي توليد كنندگان صاحب نام در جهان توسط جاعلان حرفه‌اي دانست. وي اعلام كرد كه شركت چاپ و نشر بانك ملي، بنا به ضرورت‌هاي مطرح شده را به دنبال كاهش تخلفات فرضي در جامعه است و به همين دليل، درصدد ايجاد يك حصار امنيتي پيرامون محصولات خود مي‌باشد. منصوري مهمترين ابزارهاي ايمن‌سازي سيستم در چاپ را تكنيك‌هاي چاپ امنيتي، كاغذ امنيتي، مركب‌هاي امنيتي و المان‌هاي خاص امنيتي ذكر كرد و استفاده از اين ويژگي‌ها را دليل متمايز بودن شركت چاپ و نشر بانك ملي از ديگر واحدهاي چاپ عنوان كرد.

مهندس مجيد خسروي، كارشناس چاپ، مديرعامل موسسه تحقيقات و توسعه چاپ و كارشناس ارشد علوم ارتباطات نيز در ادامه درباره راهكارهاي توسعه صنعت چاپ ايران با نگاهي نو به چشم‌انداز 20 ساله توسعه كشور صحبت كرد و اعلام كرد كه بيش از 90% توليدات صنعت چاپ در ايران وارداتي است و رشدي در توليد اين صنعت در ايران نبوده است. سپس حميد شهرابي، رئيس R&D (تحقيق و پژوهش) نيز موارد امنيتي به كار رفته در چك‌پولها و اسناد مهم و اوراق سهام را با نشان دادن تصوير توضيح داد.

بازديد از چاپخانه بانك ملي در سه مرحله واحد پيش از چاپ، چاپ و بعد از چاپ صورت گرفت. در واحد پيش از چاپ، طراحي امنيتي صورت مي‌گيردو طرح كلي نمونه درست مي‌شود. در واحد چاپ با ماشين‌هايي كه اكثرا رولند و ساختمان آلمان هستند، با مركب‌هاي مرئي و نامرئي چاپ مي‌شود و در واحد بعد از چاپ يا صحافي نيز نمونه‌ها بسته‌بندي يا جلدي مي‌شوند.

چاپخانه بانك ملي ازمجهزترين چاپخانه‌هاي كشور است كه به گفته منصوري مديرعامل آن در خاورميانه نيز رتبه‌هاي اول را دارد. چاپ روزنامه ايران نيز در اين شركت انجام مي‌گيرد. بنابه گفته منصوري، از كشورهايي مانند عراق، دبي، افغانستان و بنگلادش نيز سفارشاتي براي چاپ اسكناس داشته‌اند كه يا تصاوير آن با مقررات وزارت ارشاد همخواني نداشته و يا كمي وقت مانع از آن شده تا اين اسكناس‌ها را به چاپ برسانند.

چاپخانه بعدي كه مورد بازديد خبرنگاران رسانه‌ها قرار گرفت چاپخانه شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي بود. در اين چاپخانه 125 ميليون كتاب چاپ شده توزيع مي‌شود كه از آن ميان 85 ميليون در خود شركت و مابقي در 90 چاپخانه خصوصي انتشار مي‌يابند. به گفته رزاقي مسوول قسمت چاپ، چند سالي است كه دستگاه‌ها و ماشين‌هاي اين شركت به روز شده و براي همين تاخير در رساندن كتاب درسي به دانش‌آموزان از بين رفته است.

بازديد از اين شركت از سه مرحله ليتوگرافي، چاپ و صحافي انجام گرفت. دستگاه‌هاي قديمي در سالن‌ قديم و دستگا‌ه‌هاي جديد در سالن‌ جديد چاپخانه قرار دارد و به اين صورت 2 سالن چاپ موجود است. دستگاه‌هاي سالن قديم به گفته رزاقي از سال 56 تاكنون به صورت 24 ساعته در حال كارند و هنوز در اين سالن حدود 40 ميليون نسخه كتاب چاپ مي‌شود. سالن جديد نيز با دستگاه‌هاي رولند محصول آلمان بين سال هاي 2003 و 2006 هستند و قادرند 47 ميليون نسخه كتاب منتشر كنند. در سالن صحافي نيز وضع به همين صورت است، سمت چپ اين سالن به دستگاه‌هاي قديمي محصول 1359 شمسي و سمت راست آن بين سال هاي 2004 و 2006 است. مهندس موسوي، مديرعامل شركت كه خبرنگاران را همراهي مي‌كرد اعلام كرد كه سالي 30 هزار تن كاغذ و 2500 تن مقوا دراين چاپخانه به كتاب درسي تبديل مي‌شود. وي كاغذهاي ايراني را غيرقابل استفاده دانست و اكثر كاغذهاي مصرفي را از كشورهاي فنلاند، دانمارك و سوئد ذكر كرد.

چاپخانه مورد بازديد بعدي چاپخانه سجادي، چاپخانه‌اي خصوصي بود كه توسط سه برادر وحيد، فريد و نويد سجادي اداره مي‌شود. در اين چاپخانه بسته‌بندي پلاستيكي انجام مي گيرد. وحيد سجادي درباره سابقه اين چاپخانه گفت:« محل جديد 5 سال است كه احداث شده اما چاپخانه 40 سال سابقه دارد.»

 در اين چاپخانه نيز از مراحل طراحي، كليشه‌سازي، مونتاژ كليشه چاپ، لمينت و برش بازديد شد. وحيد سجادي، درباره انوع چاپ در چاپخانه گفت:« اول چاپ با هليو است كه همه حكاكي‌ها روي سيلندر فلزي قرار مي‌گيرد و تا 4 ، 5  سال گذشته به خاطر دقت در چاپ، وسيله‌هاي خوبي بودند ولي هزينه‌بر است. دوم چاپ فلكسو، كه تا حدودي دقت هليو را دارد اما 4 برابر هزينه‌ها را كاهش مي‌دهد.»

چاپخانه پردازش تصوير رايان، چاپخانه‌اي خصوصي، از آن دو برادر لبناني‌الاصل به نام بكاريان نيز آخرين چاپخانه‌اي بود كه مورد بازديد اصحاب رسانه‌ قرار گرفت. مانوئل و ساموئل بكاريان به همراه خبرنگاران از 6 مرحله پيش از چاپ (زينك)، چاپ، داي‌كات(تيغ‌زني)، ويندويچ(چسباندن تلق در صورت)، جعبه‌ چسباني و بسته‌بندي ديدن كردند و در اين زمينه توضيحاتي دادند. اين جا بسته‌بندي كاغذ و مقوا صورت مي‌گيرد كه در آن از جلد كتاب گرفته تا بسته دستمال كاغذي و پاكت سيگار توليد مي‌شود. دستگاه‌ها بسيار پيشرفته و محيط محوطه بهداشتي و تميز بود. تمامي كاركنان با لباس كار و ايمني حضور داشتند و همه دستگاه‌ها مجهز به سنسورهاي حساسي بود كه از پيش آمدن خطر جلوگيري مي‌كند. تركيب فني ماشين آلات براي مقواهايي با ضخامت تا مقواي 8000 گرمي است.

ماشين‌ها اكثرا رولند ساخت آلمان هستند. ساموئل بكاريان مديرعامل شركت، موقع جنگ تحميلي به ايران آمده و در حال حاضرتبعه ايران است. وي تحول عظيمي در صنعت پيش از چاپ (ليتوگرافي) انجام داده است. به گفته مانوئل بكاريان برادر و رئيس هيات مديره شركت، تمام نيروهاي زيردست برادرش در حال حاضر صاحب ليتوگرافي هستند. وي برادرش ساموئل را بنيانگذار تحول صنعت چاپ نوين در ايران دانست و گفت:« كتابهاي نفيس ايران در خارج چاپ مي شد چون امكانات چاپ آن در ايران وجود نداشت. تا سال 2002 در صنعت فلكسو، كليه كليشه‌ها در خارج توليد مي شد و كسي جرات سرمايه‌گذاري در اين زمينه را نداشت. ما نه تنها خودمان شروع به سرمايه‌گذاري و توليد اين كار در ايران كرديم بلكه به بقيه هم آموزش داديم تا آن هم مجهز شوند و كشور پيشرفت كند.»

ساموئل بكاريان نيز در پاسخ به اين سوال كه چرا در ايران سرمايه گذاري كرده‌ايد، گفت: به خاطر جنگ در لبنان، بودن در كنار اسرائيل و سوريه. لبنان كشور كوچكي است و به تنهايي جواب سرمايه در صنعت چاپ را ندارد. ايران كشور خوبي براي سرمايه گذاري است.»

مراسم بازديد از چاپخانه‌ها تا غروب 6 خرداد ماه به طول انجاميد.